Haagse
Historie >

Hét platform voor al je vragen
over de geschiedenis van Den Haag

Haagse Gouden Eeuw - Lezingen

  • Johan van Oldenbarnevelt

    24 februari 2019

    Wijkcentrum Essesteijn, Elzendreef 10, Voorburg

    Hoe kon het gebeuren dat de grootste staatsman uit onze geschiedenis beschuldigd werd van landverraad? Hij was de vertrouwensman van Willem van Oranje en begeleidde diens zoon Maurits naar het stadhouderschap. Als landsadvocaat en raadpensionaris bestuurde hij de jonge Republiek met tact, financieel inzicht en diplomatie. Hij was nauw betrokken bij de oprichting van de VOC die ons land welvaart zou brengen. En toch werd hij op het Binnenhof onthoofd.
    Spreker: Guus van Geer, stadsgids Gilde Den Haag

    Ga naar de website

  • Den Haag in de Gouden Eeuw

    31 maart 2019

    Wijkcentrum Essesteijn, Elzendreef 10, Voorburg

    Het is een periode in onze vaderlandse geschiedenis waar wij trots op zijn. Jaarlijks bezoeken vele cultuurtoeristen ons 17de eeuws erfgoed. Daarbij denk je al snel aan Amsterdam, aan de grachtengordel, aan Rembrandt en Vondel. Deze lezing maakt duidelijk en ook zichtbaar dat Den Haag als bestuurscentrum en stadhouderlijke hofstad in die tijd ook een belangrijke rol heeft gespeeld.
    Spreker: Bart Rutges, stadsgids Gilde Den Haag

    Ga naar de website

  • Johan van Oldenbarnevelt
    Wegbereider van de Republiek

    06 april 2019

    Haags Historisch Museum, Korte Vijverberg

    Lezing
    ‘Johan van Oldenbarnevelt en zijn invloed op het ontstaan van een nieuwe staat’

    In de lezing wordt ingegaan op zijn leven en werk, met als centrale vraag: hoe kan een persoon zoveel invloed hebben op het ontstaan van een nieuwe staat? En hoe kreeg hij het voor elkaar om een soort van eenheid van die staat te smeden?
    Spreker: Bart Wiekart, historicus

    Lezing
    ‘Klem tussen staat en kerk’

    Tijdens de Bestandsjaren werd Johan van Oldenbarnevelt geconfronteerd met een conflict in de kerk. Het religieuze geschil had een politieke ondertoon. Oldenbarnevelt probeerde tevergeefs via de Staten van Hollland de rust in de kerk terug te brengen. In deze lezing wordt onder meer gekeken naar de manier waarop de landsadvocaat de Bestandstwisten probeerde te beëindigen.
    Spreker: Jaap de Haan, historicus

    Na de lezingen:
    rondgang expositie, met afsluitende borrel.

    Ga naar de website

  • Spinoza in Den Haag

    13 april 2019

    Haags Gemeentearchief of Centrale Bibliotheek

    Deze lezing belicht de periode dat Spinoza in Voorburg en Den Haag woonde. Rond 1663 sloot
    hij vriendschap met zijn Voorburgse buurtgenoot Christiaan Huygens. Baruch Spinoza was goed geďnformeerd over de theorieën van de weten-schapper en omgekeerd was Christiaan Huygens geďnteresseerd in Spinoza's optische theorie en technologie. Rond 1670 verhuisde Spinoza naar de Haagse Paviljoensgracht alwaar hij een zolderkamer huurde en ook zou overlijden. Deze woning betreft het huidige Spinozahuis dat in 1646 gebouwd werd door de Haagse landschapsschilder Jan van Goyen. In 1670 verscheen anoniem de ‘Theologisch-Politiek Traktaat’, een pleidooi voor volledige vrijheid van meningsuiting, godsdienstvrijheid en tolerantie. In 1675 voltooide hij zijn levenswerk ‘Ethica’, waarin hij het nieuwe natuurwetenschappelijke denken tot uitgangspunt nam voor een analyse van de mens en de samenleving. Getroffen door tuberculose stierf hij op 21 februari 1677 en werd begraven op het kerkhof van de Nieuwe Kerk in Den Haag. Tot op heden is zijn filosofie voor velen een blijvende inspiratiebron.
    Spreker: Henri Krop,
    bijzonder hoogleraar Spinozastudies
    Inleider: Dirk Noordman,
    bestuurslid Vereniging het Spinozahuis

    M 06-51709443

    Ga naar de website

  • Onthoofding van de
    Van Oldenbarnevelts

    13 april 2019

    Haags Gemeentearchief of Centrale Bibliotheek

    Als grondlegger van de Republiek der Verenigde Nederlanden speelde Johan van Oldenbarnevelt tientallen jaren een hoofdrol binnen de Europese politiek. Zijn executie in 1619 was schokkend, met name omdat prins Maurits daar bemoeienis mee had. In 1623 beraamden Oldenbarnevelts zoons Reinier en Willem een aanslag op de prins, die echter mislukte. Dat leidde tot de onthoofding van Reinier in Den Haag en een levenslange ballingschap van Willem in Brussel. Toch zouden beiden hun leven eindigen als mannen van adellijke afkomst. Reinier liep ongeboeid in zijn mantel en met de hoed op het hoofd naar de plaats van zijn executie. Naar verluidt was dit na smeekbeden van zijn moeder en vrouw. In Brussel bepaalde Willem bij testament dat hij een rooms-katholieke uitvaart kreeg. Daarmee beschouwde hij zichzelf als van adel, geheel in overeenstemming met de stamboom die zijn vader op schrift had gesteld. Prins Maurits leek met de uitschakeling van zijn tegenstanders de overwinnaar van het conflict, maar postuum trok Johan van Oldenbarnevelt aan het langste eind.
    Spreker:
    Ronald Prud’homme van Reine, historicus

    Ga naar de website

  • Amalia van Solms: een hofdame
    met vorstelijke allure

    18 april 2019

    Hofvijversalon, Pulchri Studio, Lange Voorhout 15

    Het kan goed zijn dat kroonprinses Amalia vernoemd is naar haar 17de eeuwse naamgenoot Amalia van Solms. Op 18-jarige leeftijd trad zij als hofdame in dienst aan het hof van graaf Frederik V van de Palts en Elizabeth Stuart (Winterkoning- en Koningin). Amalia vergezelde het Boheemse koningspaar op hun vlucht uit Praag en kwam met hen als balling in Den Haag terecht. Daar werd ze al snel opgemerkt door stadhouder Frederik Hendrik die in allerijl met haar trouwde. Elizabeth Stuart zou met haar strijdbare karakter en vorstelijke levensstijl haar leven lang een voorbeeld maar ook uitdaging voor Amalia blijven. Er ontstond een tweestrijd die uiteindelijk door Amalia gewonnen zou worden. Na de dood van Frederik Hendrik brak een stadhouderloos tijdperk aan. Verbitterd richtte Amalia in haar paleis Huis ten Bosch een monument voor haar overleden echtgenoot op. In de pronkerige Oranjezaal wordt het stadhouderlijk paar als vorsten uitgebeeld. In de nok van de zaal bevindt zich een achthoekig portret van Amalia, die vanaf dat punt toekeek op de regeringshoofden. Ze zag dat het goed was…zo had ze het ooit bedoeld…
    Spreker:
    Ineke Goudswaard, (kunst-)historica

    Ga naar de website

  • Het beeld van Oldenbarnevelt

    02 mei 2019

    Centrale Bibliotheek, Spui 68, Den Haag

    Van Oldenbarnevelt had een gecombineerde functie van minister-president, minister van financiën en minister van buitenlandse zaken. Samen met prins Maurits stond hij aan de basis van de Gouden Eeuw. Maar hun wegen liepen uiteen door een hoogoplopend politiek en godsdienstig conflict. Het kreeg zijn dramatisch hoogtepunt in de terechtstelling van de landsadvocaat wegens vermeend landverraad. Hoe keek men tegen de terechtstelling aan? Hoe leefde de herinnering aan deze gebeurtenis en de hoofdrolspeler voort en hoe verbeeldde men deze? Nog altijd ligt deze zaak gevoelig. Onder meer komt dat tot uitdrukking in de wederwaardigheden rond het standbeeld van Oldenbarnevelt dat in 1954 geplaatst werd langs de Hofvijver, tegenover het Binnenhof.
    Spreker:
    Ewoud Mijnlieff, conservator tekeningen en prenten Haags Gemeentearchief

    Ga naar de website

  • De Haagse grachtengordel

    21 mei 2019

    Centrale Bibliotheek, Spui 68, Den Haag

    De Haagse grachtengordel is een hoeveelheid aan elkaar verbonden waterwegen die reeds vanaf de 14de eeuw waren ontstaan. Onderscheidend zijn de singelgrachten die om de stad aangelegd werden, met daartussen de verbindende grachten. Dit aaneengeschakeld stelsel van waterwegen werd op bevel van Prins Maurits aangelegd. De verbindingsgrachten hadden in de meeste gevallen de functie van goederenoverslag, markt en handelsplaats. Na de aanleg omvatte de grachtengordel geheel Den Haag inclusief de nog onbebouwde stadsgebieden. De grachtengordel is nooit belegerd geweest maar in het Rampjaar 1672 wel als verdedigingslinie gebruikt.
    Spreker:
    Kees Stal, publicist Haagse geschiedenis

    Ga naar de website

  • Mare Liberum
    De Vrije Zee van Hugo de Groot

    20 juni 2019

    Hofvijversalon, Pulchri Studio, Lange Voorhout 15

    Zijn verhandeling 'Mare Liberum' – Vrije Zee – werd gepubliceerd in 1609. Dit naamloos werkje is een prikkelend betoog om de belangen te dienen van de Nederlandse handelaren, van de VOC en daarmee van de jonge Nederlandse Republiek. De kern-gedachte is dat de zee vrij is, dat eenieder een gelijk recht op navigatie over zee heeft, en dat geen enkel land een monopolie kan vestigen op de Aziatische handel. De zee is vrij omdat die volgens het natuur-recht behoort tot de gemeenschappelijke goederen van de mensheid waarop geen bezitsrechten uitgeoefend kunnen worden. De wereld verkennen en her en der producten verwerven is eigen aan de natuur. Het begon allemaal met admiraal Van Heemskerck, die in 1603 het Portugese vrachtschip ‘Santa Catharina’ kaapte en daarmee een buit van astronomisch grote waarde binnen haalde. VOC-aandeelhouders betwijfelden of een dergelijke agressieve kaapvaart wel legitiem was. De Haagse advocaat Hugo de Groot kreeg de opdracht een rechtvaardiging van deze kaping te formuleren.
    Spreker:
    Jeroen Vervliet,directeur-bibliothecaris Vredespaleis

    Ga naar de website

  • Hofstede Lezing:
    Jacob Cats

    15 september 2019

    Haags Historisch Museum, Korte Vijverberg

    Voorafgaand aan het theaterstuk ‘Het feestelijk Bestaan van Jacob Westerbaen’ (oktober 2019), brengen drie historici de literaire vriendschap in beeld van de Haagse dichters Constantijn Huygens, Jacob Cats en Jacob Westerbaen. Alle drie bezaten zij een hofstede, omringd door aanzienlijke tuinen. Huygens had zijn Hofwijck in Voorburg, Cats zijn Sorghvliet aan de Scheveningseweg en Westerbaen woonde op Ockenburgh in Loosduinen. Zij hebben de toon gezet voor een lange reeks hofdichters en publiceerden naast hun bekende hofdichten ook andere werken. Met de bundel ‘Houwelijck’ uit 1625 zou ‘vadertje’ Cats de beroemdste moraaldichter in de Nederlandse literatuurgeschiedenis worden.
    Spreker:
    Johan Koppenol, hoogleraar
    Oudere Nederlandse Letterkunde, VU Amsterdam

    M 06-51709443

    Ga naar de website

  • Portretten rond de dichter
    Jacob Westerbaen

    19 september 2019 20:00

    Bibliotheek Loosduinen, Loosduinse Hoofdstraat

    In 1654 schreef Jacob Westerbaen (1599-1670) 'Arctoa Tempe Ockenburgh', geďnspireerd op het twee jaar eerder verschenen 'Hofwijck' door Constantijn Huygens. In dit gedicht staat Jacob Westerbaen uitgebreid stil bij zijn portretcollectie met daarin schilderijen van beroemde tijdgenoten door Michiel Mierevelt en Jan van Ravesteyn. Welke keuzes maakte Westerbaen bij het aanleggen van zijn verzameling en hoe verhoudt deze collectie zich tot andere portretgalerijen? Bijzonder is dat hij in het gedicht met geen woord rept over de vele portret-schilders in zijn naaste familie. Zowel de broer van Jacob, Jan Westerbaen (1600/02-1668) als zijn zwager Salomon de Bray (1597-1664) maakten portretten. Van de maar liefst vijf neven die kunst-schilder werden is Jan de Bray (1626/27-1697) de bekendste. Hij maakte het enige portret dat van zijn oom bekend is. Waarom verzweeg Westerbaen zijn artistieke familie?

    Spreker: Saskia Kuus, historica

    Afbeelding:
    Portret Salomon de Bray en Anna Westerbaen
    door Jan de Bray, 1664 National Gallery of Art Washington

    Ga naar de website

  • Hofstede Lezing:
    Jacob Westerbaen

    22 september 2019

    Buitenplaats Ockenburgh, Monsterseweg 4

    Samen met hun hofsteden vormden Huygens, Cats en Westerbaen een driehoek over Den Haag. Een zgn. dichtersdriehoek waarin de 17de eeuwse dichters elkaar wederzijds inspireerden en hun gedichten veelvuldig uitwisselden. Westerbaen voelde zich minder dan Huygens en Cats geroepen tot de rol van opvoeder. Hijzelf was een felle maar humoristische polemist. Zijn hekeldichten over godsdienstige en politieke zaken wisselde hij af met speelse minnedichten.
    Spreker: Ad Leerintveld,
    oud-conservator Koninklijke Bibliotheek

    M 06-51709443

    Ga naar de website

  • Dierenschilder Paulus Potter
    Klein oeuvre, grote bewondering

    17 oktober 2019

    Hofvijversalon, Pulchri Studio, Lange Voorhout 15

    In 1815 omsingelde een Nederlands leger het Louvre in Parijs. Doel was de door Napoleon geroofde kunstverzameling van Prins Willem V terug te halen. De meeste schilderijen konden meegenomen worden, maar voor het schilderij ‘De Stier’ van Paulus Potter moest er wapengekletter aan te pas komen. Des te groter was de triomf toen het doek in Den Haag aankwam en later een ereplaats in het Mauritshuis kreeg. De schilder woonde tijdelijk aan de Dunne Bierkade, naast schilder Jan van Goyen en naast bouwmeester Claes Dircksz van Balckeneynde, wiens dochter hij trouwde. Via zijn schoonfamilie kwam hij in contact met leden van het stadhouderlijk hof, waarvan hij diverse opdrachten kreeg. Helaas is de schilder jong gestorven en zullen we nooit weten hoe zijn grote talent zich verder ontwikkeld zou hebben. De lezing behandelt de vraag welke plaats zijn werk innam in de Nederlandse 17de eeuwe schilderkunst.
    Spreker:
    Ineke Goudswaard, (kunst-)historica

    Ga naar de website

  • De Haagse grachtengordel

    20 november 2019

    Hofje van Nieuwkoop, Prinsegracht. Entree:Warmoezierstraat 44

    Den Haag had graag willen meetellen als een volwaardige stad, toen na de woelige opstand de rust in de nog jonge Republiek was teruggekeerd. Echter, die ambitie stuitte op verzet van de Hollandse Steden met stadsrecht. Hoe kwetsbaar Den Haag als regeringsplaats ook was, het kreeg geen stedelijke status met ommuring. Het werd een grachtengordel. De militaire betekenis van de grachten was betrekkelijk. Maar voor de ontwikkeling van Den Haag waren ze van groot belang, want zij bepaalden hoe Den Haag zich in de komende eeuwen zou ontplooien. De grachten waren van invloed op de economische infrastructuur, op het stratenpatroon en op het imago van Den Haag. Langs de Bierkade en langs de Prinsegracht verrezen onder regie van het stadsbestuur deftige huizen. En wie Den Haag vanaf buiten naderde, zag als eerste het strakke front van een heuse stad.
    Spreker:
    Kees Stal, publicist Haagse geschiedenis

    Ga naar de website

Foto's Grote hertoginnelaan

  • >

Winter­nummer

Wintereditie 2018: wederom
vol Haagse verhalen! Los bij
de boekhandel te verkrijgen,
maar jezelf abonneren is veel makkelijker en goedkoper:

4 edities voor € 24,50 p.j.

15 maart a.s. volgt de
Gouden Eeuw Special.

Den Haag in 1560

Vind het antwoord hier
>

Vandaag uitgelicht:

Vrienden van de Hofvijfer

Wij zijn trots op wat wij sinds onze oprichting in oktober 2010 al hebben gerealiseerd. Onze missie is oa het belichten van de schoonheid en veelzijdigheid van de Hofvijver en omgeving en het organiseren van activiteiten ...